Landgenoten
Het moet ervan komen. De regerend vorstin van Nederland spreekt haar landgenoten toe.
Er is de noodzaak om een aantal zaken eens diepgaand door te nemen, om standpunten te verduidelijken,
om de status quo te rechtvaardigen, tegenover u allen. Teveel is er de laatste jaren gepasseerd.
Het begon met die Emily Bremers, waarna de ene donkere wolk na de andere over ons hoofd trok.
De ziekte van Claus, de familie Zorreguieta in Argentinië, Thom de Graaf die morrelt aan bevoegdheden,
chantage door nichtje Margarita, de moord op een lijsttrekker, kabinetten die vallen en ga zo maar door. Ik wil u spreken!
Landgenoten wordt geen voorstelling zoals Toetssteen er al zoveel gemaakt heeft,
misschien is het niet eens een voorstelling. Het wordt Beatrix' eerste zelfgeschreven
troonrede, een state-of-the-union, een biecht, een schuldbekentenis, een bericht aan het volk.
NRC Handelsblad, 21 maart 2004
door Henk van Gelder
STUK MET 'WAT VAGE' JULIANA GAAT DOOR
Theatergroep Toetssteen heeft gisteravond, volgens plan, de laatste voorstelling van 'Landgenoten, Beatrix spreekt' gespeeld - inclusief de bijrol die prinses Juliana daarin vertolkt. Wel heeft schrijver Ger Beukenkamp voor de uitverkochte zaal een korte verklaring afgelegd. "Om te voorkomen dat er een raar soort spanning zou ontstaan, want zo'n optreden van Juliana komt nu natuurlijk wel in een ander licht te staan", zei Beukenkamp gistermiddag.
Toetssteen heeft niet overwogen de voorstelling te schrappen, zegt Beukenkamp. "Dat is nou juist het leuke van theater - als de actualiteit zich met een voorstelling gaat bemoeien. Het was misschien anders geweest als we een vervelend beeld van Juliana hadden opgeroepen. Maar het is een heel aardig en menselijk portret. De koningin zegt weliswaar in het stuk dat haar moeder een janboel heeft gemaakt van haar regeringsperiode, maar dat is niet mijn mening, dat is die van de koningin." 'Landgenoten, Beatrix spreekt' heeft grotendeels de vorm van een openhartige monoloog van koningin Beatrix over de particuliere en staatsrechtelijke problemen waarmee het koningshuis de laatste jaren te kampen kreeg. Zo zegt de actrice Ineke Veenhoven, in de Beatrix-rol, dat openheid niet samengaat met de mythe van het koningschap: "Een pleidooi voor openheid van de monarchie is een pleidooi voor afschaffing ervan." Terwijl zij aan het woord is, zit Hedy Wiegner alias prinses Juliana als een wat vaag oud dametje zonder veel tekst op de bank. Ze drinkt een paar glazen wijn en rookt een sigaretje met haar dochter. "Je zou kunnen zeggen", zegt regisseur Hans Hylkema, "dat we deze laatste voorstelling hebben opgedragen aan de nagedachtenis van Juliana."
Cast / Crew
tekst: Ger Beukenkamp
regie: Hans Hylkema
spel: Ineke Veenhoven (als Beatrix), Hedy Wiegner (Prinses Juliana), Frank Klijn (Pim Fortuyn), en Shirley Mehilal/Didy Philipsen (adjudant)
Productie: Jan Ad Adolfsen
Toneelbeeld: Peter van Bokhorst
Grafische vormgeving: Johanna Baptist
Greep uit de pers
'Ineke Veenhoven schittert als Beatrix'
'..een zeer overtuigende Pim Fortuyn die in een droom aan haar verschijnt'.
'Bij het slotapplaus ontbreekt eigenlijk alleen een 'leve de koningin.'
(Haagsche Courant, 7-11-2003)
'Wie de koningin zo hoort zuchten, kan zich goed indenken dat dit soort teksten ook binnen de échte paleismuren gezegd zouden kunnen zijn. Dat is niet alleen de verdienste van Ger Beukenkamp (en misschien zijn souffleur SP-kamerlid Harry van Bommel), maar meer nog van Ineke Veenhoven, die eerder ook al in het koningsdrama 'Emily', liet zien de enige échte dubbelgangster te zijn van Hare Majesteit.'
(Brabants Dagblad, 7-11-2003)
'Absoluut onderhoudend'
'Ineke Veenhoven is een waardige vorstin'
'In een puntig betoog laat Ger Beukenkamp zijn Bea heen en weer schieten tussen wanhoop en hoogmoed.'
'Frank Klijn als een zwierige Fortuyn compleet met de bekende gebaartjes, maniertjes en overslaande stem, en Hedy Wiegner in een aardige rol als de moeder van Beatrix, een beetje verward, maar vaak genoeg behept met meer werkelijkheidswaan dan haar dominante dochter.'
(De Volkskrant, 8-11-2003)
'De politicus-in-ruste wordt, nu eens inspinnend dan weer impertinent, ten tonele gevoerd door Frank Klijn. Voor dit doel heeft hij zijn weelderige lokken prijsgegeven.'
'Veenhovens spel neigt nergens naar parodie. Ze zet, mede dankzij Beukenkamps tekst en Hans Hylkema's regie, een aardige, waardige vrouw van vlees en koninklijke bloede neer, iemand met wie je zowaar medelijden krijgt.'
(De Volkskrant, 31-10-2003 Annemarie Oster 'Vrouw van de Wereld')
'De vorstin doet zeer gedetailleerd verslag, maar haar insite story zorgt voor nauwelijks voor een nieuwe, onthullende visie.' '...korte optreden van Fortuyn, geloofwaardig neergezet door Frank Klijn...'
(Het Parool, 8-11-2003)
'Beatrix toont gevoelige kant'
(Algemeen Dagblad, 6-11-2003)
'Imitaties en spotprenten van de koninklijke familie lijken nu populairder dan ooit. Beatrix duikt op in 'Kopspijkers', 'Vara Laat', en BNN's 'Egoland', waar haar uiteenlopende banaliteiten worden toegedicht. In 'Landgenoten' wordt nauwelijks gespeculeerd over geheimen of complottheoriën.'
(TROUW, 6-11-2003)
'Beatrix doet heel even normaal.'
'Dit keer geen satire, maar een monoloog van de koningin. Beatrix slaat terug. We zien een weifelende, zelfs kwetsbare koningin. Dat is wennen voor het publiek, want we zijn niet gewend Beatrix als een echt mens te zien. Ze heeft gekozen voor een streng en zelfverzekerd imago en vooral voor de afstand tot het volk. Beatrix zal thuis ook wel eens als een zielig vogeltje op de bank hangen, maar echt voorstellen kunnen we het ons niet, domweg omdat Beatrix dat soort kanten nooit van zich laat zien. Behalve dan in dit toneelstuk.'
(Vrij Nederland, 1 november 2003)
'De toon is serieus, redelijk, beschouwelijk. Grote delen zouden zo op de opiniepagina van deze krant kunnen. Beukenkamp schreef een prachtige tekst, met scherpe oneliners, waarin hij Beatrix als personage tot leven roept, met menselijke, zwakke kanten, maar altijd in haar koninklijke harnas van redelijke, licht neerbuigende vriendelijkheid. Ineke Veenhoven speelt de koningin perfect.'
(NRC Handelsblad, 7-11-2003)
'Balkenende wil geen grappen over Oranjes.'
Balkenende is bezorgd: 'We komen in een grijze zone tussen feiten en werkelijkheid. Ik ben niet gelukkig met het ontstane beeld. Er kunnen zich beelden neerzetten over personen die schadelijk zijn.'
Wie ook gelukkig zal zijn met alle media-aandacht is het theatergezelschap Toetssteen. Bij hun nieuwste toneelstuk vreest Balkenende een hellend vlak, doordat waarheden worden vermengd met de hele of halve waarheden. 'Ik ben niet gelukkig met een toneelstuk waarbij Beatrix spreekt terwijl de suggestie wordt gewekt dat het de echte koningin is. Het toneelstuk heet Landgenoten, Beatrix spreekt. Dan is de vraag: wie spreekt er nu echt? ook al is het een toneelstuk'.
(Het Parool 8-11-2003)
'Balkenende ongelukkig met satire over Oranje.'
'Ik wil niet zeggen dat ze te ver gaan, want dan heb je het over juridische zaken. Er is nou eenmaal satire in Nederland en ik hecht aan de vrijheid van het gesproken woord, zei Balkenende. Maar, ging hij verder, waar het 'om verzinsels en halve waarheden' gaat, is het nodig de discussie te beginnen over 'wat wel en niet kan'. Het meest vergaande oordeel dat hij uiteindelijk kwijt wilde was: 'Ik ben er niet gelukkig mee.'
(De Volkskrant 8-11-2003)
'Er zijn wel belangrijker zaken waar Balkenende zich momenteel mee bezig kan houden. Ik heb in het verleden erg leuke toneelstukken van Toetssteen gezien.'
(Boris Dittrich in NOVA 7-11-2003)
Foto's
Foto's: Het Parool
;)
;)
;)