Het meisje & de macht

In opdracht van Theatergroep Toetssteen adopteerden elf toneelschrijvers een First Lady uit een recent of minder recent verleden. Dit leidde tot elf bijzondere confrontaties met veertien vrouwen. Kleine stille drama's, een gefluisterde biecht, een uitzinnige klacht, een definitieve vervloeking, de twijfel van de zoveelste Lady Macbeth. Eindregisseur Ger Beukenkamp verdeelde de veertien Ladies over de actrices van Toetssteen en monteerde de teksten. Een wereldvoorstelling.

Als uitgangspunt dient het boek Vrouwen van Dictators, heulen met de macht van Antje Windgassen. In deze studie zijn biografieën opgenomen van oa. de dames Franco, Mussolini, Perón, Tito, Ceausescu en Honecker. Maar in de voorstelling van Toetssteen zullen ook andere vrouwen opduiken: Hillary Clinton, mevrouw Mao, Eva Braun, de 3 vrouwen van Stalin, mevrouw Khomeini en Sandra Roelofs.

Hoe bidt mevrouw Khomeini?
Waarvan droomt Hillery Clinton?
Waarover klaagt de Heks van de Karpaten?
Wat zong Carla Mussolini?
Wat denkt Ria Lubbers?
Is Eva Braun wel dood?

In de dramaturgie van regisseur Ger Beukenkamp zal Het Meisje en de Macht geen voortdurende opeenvolging zijn van nummers of monologen. Er komt ook een muzikale component in de voorstelling en de dames zullen met elkaar in discussie gaan. De reden om deze voorstelling te maken is veelvuldig. Toetssteen wil heel graag nieuwe schrijftalenten aan zich binden, de groep heeft momenteel veel sterke actrices en met de losse montagevorm heeft de groep jarenlang ervaring. Daarnaast is er natuurlijk het universele thema van de Macht en hoe dat begrip -politiek geïnterpreteerd- voortdurend aan verschuivingen en aan verschillen in toepassing onderhevig is. Het is zeer aantrekkelijk om die aspecten aan de hand van de vrouwenlevens te dramatiseren.

De uitgenodigde auteurs vormen een groep die bestaat uit reeds voor Toetsteen schrijvende en nieuwe -meest jonge- schrijvers.

Medewerkers

regie:	Ger Beukenkamp Hans van Hechten Elles Pleijter
script:	Adinda Arian Ger Beukenkamp Philip Delmaar Hans van Hechten Vanessa Jorissen Nicolien Mizee Elles Pleijter Aike Rots Roos Schlikker Janwillem Slort Eveline Verwoerd
spel:	Gerda van Roshum Ineke Veenhoven Nienke Strikwerda Nathalie Naus Anne van der Schoot Jessica Stuij Carolien Jilesen Marijke van der Velden Hedy Wiegner Shirley Mehilal
muziek:	Jean Koning
kostuums:	Sally Dyer Josje Timmers
lichtontwerp:	Maarten Verheggen
lichtuitvoering:	Suze Thomasz
grime/kapwerk:	Trudy Buren Roosje Hoogendoorn Bernadette Hilhorst
publiciteit:	Renate Bergsma
research en tekstredactie:	Eveline Verwoerd
productie:	Gerben Breur
stageing:	Renate Bergsma
grafische vormgeving:	Moodfactory
scènefotografie:	Anne Lucchiari

Met dank aan: Bart Dekker, Roel Steinvoorte, Wanya Dop
medewerkers van theater Kampina en medewerkers van
theater de Engelenbak

speelpediode: 20 oktober 2007 t/m 13 oktober 2007

Scènes en foto's

Edith Bolling (Gerda van Roshum)

Edith Bolling ontmoette Woodrow Wilson, de president van Amerika, in 1914. Zij was een weduwe van 42, hij een weduwnaar van 59. Ze trouwden kort daarop. In 1919 vergezelde ze haar man naar de Vredesonderhandelingen in een door de Eerste Wereldoorlog verscheurd Europa. De gedesillusioneerde Wilson kreeg tijdens de terugreis een beroerte die hem eenzijdig verlamde. Thuis nam Edith zoveel mogelijk staatszaken over en werd wel 'de geheime president van Amerika' genoemd. In 1924 stierf Wilson. Edith stierf in 1961, op de verjaardag van haar geliefde man.

Nicolien Mizee (1965) deed een opleiding tot scenarioschrijfster maar legde zich toe op het schrijven van romans. Achtereenvolgens verschenen bij uitgeverij Nijgh en Van Ditmar 'Voor God en de Sociale Dienst', 'Toen kwam Moeder met een Mes' en 'En knielde voor hem neer'.

Mevrouw Mao (Ineke Veenhoven)

Zij ontvlucht haar ouderlijk huis, noemt zich Lan Ping -Blauwe Appel- en maakt in Shanghai carrière als operazangeres en actrice. Bij toeval komt ze in contact met een groep communisten die onder leiding staat van Mao-Tse-tung. Ze trouwen. Mevrouw Mao steunt hierna haar Grote Roerganger middels haar eigen talenten: ze organiseert en schrijft propagandistische opera's. Als Mao niets meer van haar wil weten klampt zij zich verbeten aan de haar toegevallen positie vast. Dat kost veel mensen het leven. Vrij snel na de dood van Mao wordt ze veroordeeld voor haar misdaden en samenzweringen. In de gevangenis moet ze lopende band werk verrichten.

Ger Beukenkamp schreef ruim honderd werken voor theater, film en televisie. Daaronder prijswinaars als Ik ga Naar Thahiti, De Panter en de Pissebed en Het Ravijn. Ook series als Langs de kant van de weg en Zebra. Voor De Kroon, over de Zorreguieta kwestie, kreeg Ger in 2005 een Gouden Kalf voor beste tv-drama. Voor toneel schreef hij onder andere het stuk Landgenoten, Beatrix spreekt, In juni 2006 ging bij het Nationale Toneel zijn Volkert &Mohammed in première. Ger ontving voor zijn werk oa. de Liraprijs, de Prix Italia 1993 en 4 Gouden-Kalf-nominaties. Ger is docent aan de Scriptschool, Filmacademie, Universiteit Utrecht en de Theaterschool Amsterdam. In 2003 verscheen zijn boek over de techniek van het dramaschrijven: De Verborgen Schrijver.

Clara Petacci (Nienke Strikwerda)

Clara Petacci was de zoveelste in de grote verzameling meisjes van Benito Mussolini. Na een toevallige ontmoeting ontstond een solide en langdurige affaire. Ze verhuisde naar woningen zo dicht bij hem als maar kon. Ze had niks met politiek; ze schilderde liever aquarellen. Acht jaar lang was zij zijn minnares, ze was 29 jaar jonger. Toen de oorlog ten einde kwam en Benito moest vluchten weigerde zij zoals altijd om van zijn zijde te wijken. Zijn vrouw vluchtte wel. Benito en Clara werden opgepakt en geëxecuteerd; Clara beschermde hem met haar lichaam en ging als gevolg daarvan een paar seconden eerder naar gener zijde. Hun lichamen eindigden ondersteboven hangend, naast 4 andere fascisten, aan de richel van een Essotankstation.

Vanessa Jorissen studeerde in 2005 af aan de opleiding Dramaschrijven aan de Hogeschool van de Kunsten Utrecht. Tijdens en na haar studie schreef zij teksten voor theater en het bedrijfsleven. Ze is vaste columnist voor Expreszo Magazine.

Jekaterina Svanidze (Nathalie Naus)
Nadjezda Alliloejeva (Anne van der Schoot)
Rosa Kaganovitsj (Jessica Stuij)

Jekaterina Svanidze heette ze voluit. Keke. Ze werd geboren in 1881. Ze trouwde in 1904 met Stalin, die 2 jaar ouder was dan zij. Ze overleed in 1907 op zesentwintigjarige leeftijd. Nadjezda Alliloejeva. Zij is geboren in 1900. Ze trouwde in 1919 met Stalin die 21 jaar ouder was. Ze overleed in 1932. Rosa Kaganovitsj. Geboren in 1906. Ze trouwden in 1933. Zij was toen 27, Stalin 54. Het huwelijk werd ontbonden in 1935. Daarna is zij spoorloos verdwenen. Zij was van joodse afkomst.

Hans van Hechten is vanaf 1980 werkzaam als schrijver, regisseur en acteur. De laatste door hem geregisseerde en geschreven productie bij Toetssteen was 'Ons Indië' (2004). Op dit moment schrijft en regisseert hij hoorspelen op CD voor de HoorspelFabriek. In september verschijnt 'Zaterdag', een hoorspelbewerking naar de gelijknamige roman van Ian McEwan. In voorbereiding voor Toetssteen een toneelstuk over de geruchtmakende rechtszaak van Lucy de B.

Elena Ceausescu (Carolien Jilesen)

Elena Ceausescu bleef aanvankelijk op de achtergrond naast haar man, de Roemeense dictator Nicolae Ceausescu. Elena studeerde af in natuur- en scheikunde en en schreef internationaal geprezen artikelen. Ze vormde echter niet zelf het brein achter haar publikaties; die werden vóór haar geschreven. Ze begon ook een politieke carrière te ambieren en bracht het uiteindelijk tot vice-president. In december 1989 kwam het echtpaar Ceausescu tijdens een massale volksopstand ten val. Ze werden op Eerste Kerstdag in een schijnproces schuldig bevonden aan de dood van 60.000 mensen in Timisoara en prompt geëxecuteerd. De beeldopnames hiervan werden wereldwijd verspreid.

Eveline Verwoerd is in 2000 afgestudeerd in Scenarioschrijven aan de Nederlandse Film en Televisie Academie. Sindsdien is ze werkzaam als script-adviseur en script-editor voor verschillende omroepen, fondsen en scenarioschrijvers. Als scenarioschrijver heeft ze afleveringen geschreven van televisieseries (o.a. IC en Hartslag), alsmede eigen single plays gerealiseerd (o.a. Erekwestie, regie Theo van Gogh en De terugkeer van Elmer, regie Gerrard Verhage). Op dit moment schrijft ze haar eerste speelfilmscript.

Eva Braun (Marijke van der Velden)

Op 6 februari 1912 wordt Eva Anna Paula Braun geboren te Munchen. In 1929 leert ze Adolf Hitler kennen in de fotostudio waar ze dan werkzaam is. Ze stopt een liefdesbrief in Hitler's jaszak en vangt zo zijn aandacht. Eva is echter niet Hitler's enige vriendin en ze ziet hem maar zelden. Na een zelfmoordpoging, door zichzelf in de hals te schieten, maakt Hitler meer tijd voor haar vrij. Vanaf 1936 woont Eva op de Berghof, het gastenverblijf van Hitler. Wanneer de geallieerden Berlijn naderen, pakt Eva haar koffers en gaat tegen zijn instructies in haar Adolf achterna. Ze brengt enige weken door in de bunker waar Hitler zich met een aantal getrouwen heeft verschanst. In de nacht van 28 op 29 april trouwen ze en een dag later, op 30 april en met de Russen op 300 meter afstand, plegen ze beiden zelfmoord met een gifcapsule.

Elles Pleijter (1961) studeerde Theaterwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam en regie aan de theaterschool van de Hogeschool voor de Kunst in Amsterdam. Naast regisseren, heeft Elles zich de afgelopen jaren toegelegd op het bewerken van (klassieke) toneelstukken en schrijft ze ook nieuwe toneelteksten. Voor Toetssteen bewerkte en regisseerde ze in 2002 de bekroonde theaterproductie De geschiedenis van mijn kaalheid. Andere toneelteksten van haar hand zijn onder andere: Pulp Shakespeare, Wereldrijst, Trekvogels en Amsterdam Odyssee/Stadsnomaden. Momenteel werkt ze in opdracht van Toetssteen aan een toneeltekst over het leven van de beroemde Amsterdamse arts en wetenschapper Samuel Sarphati.

Ria Hoogeweegen (Hedy Wiegner)

Ria Hoogeweegen (1940) is twintig als ze haar toekomstige man Ruud Lubbers ontmoet. Ze spelen in een amateur-voorstelling het stuk Domino van Marcel Achard (regie John Lanting). Ruud speelt Heller (volgens het programmaboekje 'wantrouwig op het sluwe af') en Ria speelt Fernande, het dienstmeisje. Ook in hun latere leven zou er voor Ruud een dominantere rol weggelegd zijn. Twaalf jaar lang moet Ria als premiersvrouw vechten om niet alleen maar als zijn schaduw gezien te worden. Als Ruud in 2001 naar Geneve verhuist, besluit ze hem niet te volgen. Ze verkoopt hun huis en neemt een kleiner appartement in haar geboortestad Rotterdam.

Philip Delmaar studeerde taalpsychologie aan de UvA, maar koos uiteindelijk voor een opleiding scenarioschrijven aan de Scriptschool in Amsterdam. Als scenarist debuteerde hij met het filmpje "Groeten uit Holland" in de compilatiefilm over de vermoorde cineast Theo van Gogh: "Allerzielen". In het najaar zullen zijn korte film "Raak" en zijn iets minder korte film "Kinkerstraat" op televisie te zien zijn. Zijn bijdrage aan het Meisje en de Macht is zijn eerste toneelwerk.

Batul Khomeini (Gerda van Roshum)

Batul is de dochter van de vooraanstaande Iraanse ayatollah Saqafi. Op jonge leeftijd (vermoedelijk vijftien jaar) trouwt ze met de dan 27-jarige, veelbelovende geestelijke Ruhollah Khomeini, nadat Fatima, de dochter van de Profeet Mohammed, haar in een droom opgedragen heeft in te stemmen met zijn huwelijksaanzoek. Ze krijgen samen zeven kinderen, maar verliezen er twee op jonge leeftijd. In 1977 wordt bovendien hun oudste zoon vermoord. Haar man ontwikkelt zich tot één van de meest invloedrijke ayatollahs ooit en is de grote leider van de Islamitische Revolutie in 1979. Batul daarentegen treedt zelden op de voorgrond; wel neemt ze deel aan een grote demonstratie in Mekka in 1987. In 1989 sterft haar man.

Aike Rots (23) is sinds enkele jaren als acteur verbonden aan Theatergroep Toetssteen, waar hij speelde in de stukken De geschiedenis van mijn kaalheid en Onze jongens. Met deze monoloog maakt hij zijn debuut als toneelschrijver. Naast zijn activiteiten bij Toetssteen studeert Aike Rots Wereldgodsdiensten en Japanse taal en cultuur aan de Universiteit Leiden.

Sandra Roelofs (Jessica Stuij)

De Nederlandse Sandra Roelofs (1968) ontmoette in 1993 de Georgiër Michail Saakasjvili tijdens een mensenrechtencursus in Straatsburg. Ze trouwde met hem en in de jaren daarna ontketende Saakasjvili de zogenaamde Rozenrevolutie waarbij Sjevardnadze ten val werd gebracht en hij zelf tot president van Georgië werd gekozen. Roelofs is nu presidentsvrouwe en werkt daarnaast in Tbilisi bij een organisatie voor zwerfkinderen.

Roos Schlikker (1975) studeerde Nederlandse Taal- en Letterkunde en is sinds haar afstuderen als journalist werkzaam voor bladen als HP/De Tijd, Quote, Vrij Nederland, NL20, Nieuwe Revu, het Volkskrant Magazine en Volkskrant Banen. Vanaf haar veertiende is ze als actrice aan theatergroep Toetssteen verbonden. Haar bijdrage aan Het Meisje en de Macht is haar eerste theatertekst.

Ingrid Figueira (Shirley Mehilal)

"Een gezwollen gelaat en verwondingen aan de kaak, vermoedelijk een ontwrichting. Een 18-tal kogels in de borst." Citaat uit het rapport over de moord op vijftien mensen in Fort Zeelandia, Suriname, december 1982. Of Desi Bouterse, verantwoordelijke politicus, in die nacht persoonlijk aanwezig was is niet bewezen, maar het heeft er alle schijn van. Vervolging voor de moorden laat nog steeds op zich wachten. In 1968 vertrekt de familie van Ingrid Figueira naar Nederland, Desi Bouterse reist hen achterna. Getrouwd en met twee kinderen gaan ze terug naar Suriname. In 1980 pleegt Bouterse met 15 anderen een coup en komst aan de macht. In 1996 zijn ze gescheiden.

Adinda Arian. Hoe kan Barbie ooit voor zichzelf zorgen, als ze zonder haar schoenen omvalt? Dat is een van de vragen die Adinda Arian zich stelde tijdens haar studie Geschiedenis. Ze studeerde af op het beeld van vrouwen in Hollywoodfilms. Werkt nu als journalist bij de radio, schreef theaterrecensies en interviews. Voltooide vorig jaar haar eerste theaterstuk Snoei, een familiedrama over de gevolgen van een oorlog in volgende generaties.

Hillary Clinton (Ineke Veenhoven)

Hillary Rodham Clinton werd op 26 oktober 1947 geboren in Chicago. Ze was een actieve feministe in de jaren '60 en een briljante advocaat. Tussen 1992 en 2000 was ze de First Lady van de Verenigde Staten. Na het terugtreden van haar man, Bill Clinton, werd ze senator in de staat New York. De wereld kijkt reikhalzend uit naar het moment waarop ze hopelijk gaat proberen de eerste vrouwelijke president van de VS te worden.

Janwillem Slort (1980) is schrijver en regisseur. Hij is vast verbonden aan Poldertheater, een groep die toneel maakt voor jongeren vanaf 14 jaar. Hij is lid van de artistieke leiding van Toetssteen, waarvoor hij Going Down schreef over de Bijlmerramp. In 2007 maakt hij voor Toetssteen Terwijl jij slaapt over de loverboyproblematiek. Daarnaast is hij freelance regisseur en schrijver bij diverse gezelschappen en is hij als tekstschrijver verbonden aan het Vara-programma De Wereld Draait Door.

 

---

 

Deze productie is mede tot stand gekomen dankzij het LIRA Fonds
en Aan de Amstel Evenementen en Producties BV.